Branże
Wyposażenie spawacza — kompletny zestaw ŚOI zgodny z normami EN
Spawacz pracuje w otoczeniu, które łączy niemal wszystkie grupy zagrożeń naraz: promieniowanie UV i podczerwone, odpryski płynnego metalu, rakotwórcze dymy spawalnicze, hałas i gorące powierzchnie. Dlatego jego wyposażenie musi być kompletne — od przyłbicy po obuwie — i zgodne z normami przewidzianymi specjalnie dla prac spawalniczych. Oto pełna rozpiska.
Jakie zagrożenia występują przy spawaniu?
- promieniowanie łuku — UV i IR uszkadzające oczy (tzw. „oślepienie łukiem”) i skórę,
- odpryski i rozgrzany metal — poparzenia, przepalenie zwykłej odzieży,
- dymy spawalnicze — sklasyfikowane przez IARC jako rakotwórcze dla ludzi (grupa 1); szczególnie groźne przy stalach nierdzewnych (chrom VI, nikiel),
- hałas — zwłaszcza przy szlifowaniu i cięciu,
- porażenie prądem, pożar, praca w wymuszonej pozycji.
Pierwszeństwo mają zawsze środki zbiorowe — wentylacja i odciągi miejscowe dymów, ekrany spawalnicze chroniące osoby postronne. ŚOI domykają ochronę tam, gdzie środki zbiorowe nie wystarczą.
Ochrona oczu i twarzy — EN 175, EN 169, EN 379
Przyłbice i tarcze spawalnicze wykonuje się według normy EN 175. Filtr spawalniczy dobiera się według stopnia zaciemnienia (DIN) z normy EN 169 — im wyższy prąd spawania, tym ciemniejszy filtr: dla MMA przy 100–200 A typowo DIN 10–11, dla MAG podobnie, dla TIG często o stopień ciemniej przy tym samym prądzie. Przyłbice samościemniające (EN 379) przełączają się automatycznie w ułamku milisekundy; ich jakość opisują cztery cyfry klasy optycznej (np. 1/1/1/1 — im niższe, tym lepsze). Pod przyłbicę zakłada się okulary ochronne, a przy szlifowaniu — okulary lub gogle klasy odporności B, bo przyłbica spawalnicza nie jest osłoną do szlifowania.
Rękawice spawalnicze — EN 12477 typ A i B
Norma EN 12477 dzieli rękawice spawalnicze na dwa typy:
- Typ A — grubsza skóra, wyższa odporność na ciepło i odpryski; do MMA i MAG oraz cięższych prac,
- Typ B — cieńsze, z lepszą zręcznością palców; do TIG, gdzie liczy się precyzyjne prowadzenie drutu.
Rękawice spawalnicze spełniają też wymagania cieplne EN 407 — na metce znajdziesz piktogram płomienia z poziomami odporności.
Odzież spawalnicza — EN ISO 11611
Odzież dla spawaczy certyfikuje się według EN ISO 11611 w dwóch klasach: klasa 1 do mniej obciążających technik i sytuacji z mniejszą ilością odprysków, klasa 2 do ciężkich prac (MMA, cięcie, spawanie nad głową, praca w ograniczonej przestrzeni). Oznaczenia A1/A2 dotyczą metody badania rozprzestrzeniania płomienia. Jeśli na stanowisku występują dodatkowe zagrożenia — ciepło przemysłowe, łuk elektryczny, strefy EX — sięgnij po odzież multiochronną; jak łączyć normy, wyjaśniamy w przewodniku po normach odzieży trudnopalnej.
Pod odzież wierzchnią zakłada się ubrania z włókien naturalnych lub trudnopalnych — syntetyki topią się i wtapiają w skórę. Uzupełnieniem są skórzane fartuchy, rękawy i getry przy dużej ilości odprysków oraz czapka spawalnicza pod przyłbicę.
Obuwie, słuch i drogi oddechowe
- Obuwie — skórzane, minimum klasy S3, bez odsłoniętych elementów topliwych; przy spawaniu nad poziomem stóp warto rozważyć getry zakrywające sznurowanie,
- ochrona słuchu — przy szlifowaniu i cięciu; do stref z odpryskami lepsze są zatyczki niż nauszniki, bo nie kolidują z przyłbicą,
- drogi oddechowe — odciąg miejscowy to podstawa; tam gdzie nie wystarcza, stosuje się półmaski FFP2/FFP3 pod przyłbicę lub przyłbice z wymuszonym przepływem powietrza (system nadmuchowy), szczególnie przy stalach nierdzewnych i pracy w pomieszczeniach.
Kompletny zestaw spawacza — lista kontrolna
| Element | Norma | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| przyłbica z filtrem | EN 175 + EN 169/EN 379 | stopień DIN do metody i prądu; klasa optyczna 1/1/1/1 |
| okulary pod przyłbicę | EN 166/EN 170 | ochrona przy podnoszeniu przyłbicy i szlifowaniu |
| rękawice spawalnicze | EN 12477 A lub B | typ A do MMA/MAG, typ B do TIG |
| ubranie spawalnicze | EN ISO 11611 kl. 1/2 | klasa 2 do ciężkich prac i spawania nad głową |
| obuwie bezpieczne | EN ISO 20345 S3 | skóra, brak elementów topliwych |
| ochrona słuchu | EN 352 | zatyczki kompatybilne z przyłbicą |
| ochrona dróg oddechowych | EN 149 / system nadmuchowy | FFP2/FFP3; przy stali nierdzewnej — wyższy standard |
Najczęstsze pytania
Zależnie od prądu: orientacyjnie DIN 9–10 przy prądach do ok. 100 A, DIN 10–11 przy 100–200 A, DIN 12–13 powyżej. Norma EN 169 zawiera pełną tabelę doboru; przyłbica samościemniająca z regulacją DIN 9–13 pokrywa większość zastosowań.
Tak — Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) sklasyfikowała dymy spawalnicze jako rakotwórcze dla ludzi (grupa 1). Dlatego podstawą jest odciąg miejscowy i wentylacja, a ochrona dróg oddechowych uzupełnia je tam, gdzie stężenia nadal przekraczają dopuszczalne wartości.
EN ISO 11611 to norma dla odzieży przeznaczonej do spawania i technik pokrewnych (odpryski, kontakt z płomieniem, promieniowanie łuku). EN ISO 11612 dotyczy ogólnej ochrony przed ciepłem i płomieniem. Odzież spawalnicza często spełnia obie normy — szczegóły w naszym przewodniku po odzieży trudnopalnej.
W ventabe bhp skompletujesz pełne wyposażenie spawacza: rękawice spawalnicze, odzież trudnopalną i spawalniczą, ochronę oczu do spawania oraz ochronę dróg oddechowych Portwest. Doradzamy w doborze klas i norm — zamówienia B2B na fakturę VAT z rabatem hurtowym.
