Normy BHP — słownik norm EN/ISO dla odzieży i sprzętu ochronnego

Normy BHP — klasy ochrony EN/ISO w pigułce

Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) i odzież robocza muszą spełniać zharmonizowane normy europejskie EN/ISO, potwierdzone deklaracją zgodności UE i oznaczeniem CE. Poniżej zebraliśmy najważniejsze normy BHP z klasami ochrony — użyj ich, aby dobrać sprzęt do zagrożeń na stanowisku pracy.

Norma EN ISO 20345 — obuwie bezpieczne (tabela klas ochrony)

Klasa	Wymagania	Typowe zastosowanie
SB	Podnosek 200 J (podstawa)	Lekkie prace montażowe
S1	SB + zamknięty zapiętek + antystatyka (A) + absorpcja energii pięty (E) + odporność na olej (FO)	Magazyn suchy, hala produkcyjna
S1P	S1 + odporność podeszwy na przebicie (P — 1100 N gwóźdź lub PL — 1100 N gwóźdź + cienka folia metalowa, PS — z włókna)	Budowa lekka, hale z gruzem
S2	S1 + wodoodporność cholewki (WRU) 60 min	Spożywka, prace w wilgoci
S3	S2 + antyprzebicie (P/PL/PS) + bieżnik rzeźbiony	Budowa ciężka, prace zewnętrzne
S4 / S5	Obuwie całogumowe / polimerowe, S5 dodatkowo antyprzebicie + rzeźbiona podeszwa	Rolnictwo, mleczarnia, kanalizacja
S6 / S7	S2/S3 z pełną wodoszczelnością (WR — całe obuwie 30 min) — wprowadzone w EN ISO 20345:2022	Prace mokre długotrwałe, rybołówstwo

Dodatkowe oznaczenia: SR — antypoślizg (Slip Resistance), HRO — odporność podeszwy na 300 °C przez 60 s, HI — izolacja termiczna, CI — izolacja od zimna, M — ochrona śródstopia, AN — ochrona kostki, CR — antyprzecięcie cholewki.

Zobacz obuwie bezpieczne →  ·  Szczegóły: EN ISO 20345 →

Norma EN 388 — rękawice ochronne (4 cyfry + 2 litery)

Pozycja	Cecha	Skala
1	Odporność na ścieranie	0–4 (4 = ≥ 8 000 cykli)
2	Odporność na przecięcie (coupe test)	0–5
3	Odporność na rozdarcie	0–4 (4 = ≥ 75 N)
4	Odporność na przekłucie	0–4 (4 = ≥ 150 N)
5 (litera)	EN ISO 13997 — TDM cut test (od 2016)	A–F (A = 2 N, F = ≥ 30 N)
6 (litera)	Ochrona przed uderzeniami (EN 13594)	P (passed) lub brak

Powiązane normy rękawic: EN 374 (chemia/mikroorganizmy, kody A–T), EN 511 (zimno, 3 cyfry), EN 407 (gorąco i ogień), EN 12477 (spawalnictwo), EN ISO 21420 (wymagania ogólne — zastąpiła EN 420).

Zobacz rękawice ochronne →  ·  Szczegóły: EN 388 →

Norma EN ISO 20471 — odzież ostrzegawcza Hi-Vis (klasy widzialności)

Klasa	Min. powierzchnia tła fluorescencyjnego	Min. powierzchnia taśm odblaskowych	Zastosowanie
Klasa 1	0,14 m²	0,10 m²	Parkingi, magazyny — niskie ryzyko
Klasa 2	0,50 m²	0,13 m²	Drogi miejskie, brygady utrzymania
Klasa 3	0,80 m²	0,20 m²	Drogi szybkiego ruchu, autostrady, kolej

Uwaga: klasa odzieży może być kombinowana — np. spodnie Hi-Vis Kl. 1 + kamizelka Kl. 2 = pracownik Kl. 3, jeśli normy określają, że suma spełnia minimum powierzchni Kl. 3. Kolory dopuszczalne: żółty fluorescencyjny, pomarańczowy fluorescencyjny, czerwony fluorescencyjny.

Zobacz odzież ostrzegawczą Hi-Vis →  ·  Szczegóły: EN ISO 20471 →

Norma EN ISO 11612 — odzież chroniąca przed ciepłem i ogniem (kody literowe)

Kod	Rodzaj zagrożenia	Poziom (max)
A1 / A2	Rozprzestrzenianie płomienia — A1 zapłon powierzchniowy, A2 zapłon krawędziowy	obowiązkowy
B1–B3	Ciepło konwekcyjne	B3 = HTI ≥ 20 s
C1–C4	Ciepło promieniowania	C4 = RHTI24 ≥ 95 s
D1–D3 / E1–E3	Rozpryski stopionego aluminium / żelaza	3 = najwyższy
F1–F3	Ciepło kontaktowe	F3 = ttr ≥ 20 s przy 250 °C

Powiązane normy: EN ISO 11611 (spawanie — klasy 1 i 2), IEC 61482-2 (łuk elektryczny — klasy 1 i 2 lub APTV/ELIM), EN 1149-5 (antystatyka — wymagana dla stref ATEX), EN 13034 (ochrona chemiczna typ 6).

Zobacz odzież trudnopalną →  ·  Szczegóły: EN ISO 11612 →

Norma EN 343 — odzież chroniąca przed deszczem i złą pogodą

Klasa	X — wodoszczelność (Wp)	Y — oddychalność (Ret)
Klasa 1	≥ 8 000 Pa	Ret > 40 (najniższa)
Klasa 2	≥ 8 000 Pa (po zabiegach)	25 < Ret ≤ 40
Klasa 3	≥ 13 000 Pa	15 < Ret ≤ 25
Klasa 4	≥ 20 000 Pa	Ret ≤ 15 (najlepsza)

Jak czytać oznaczenie: odzież EN 343 opisują dwie liczby X.Y — pierwsza to klasa wodoszczelności (1–4, im wyższa tym większa odporność na przenikanie wody), druga to klasa oddychalności wyrażona oporem pary wodnej Ret (niższy Ret = lepsze odprowadzanie potu). EN 343:2019 dodaje opcjonalny parametr R — odporność na deszcz w teście wieży deszczowej.

Zobacz odzież przeciwdeszczową →  ·  Szczegóły: EN 343 →

Norma EN 149 — półmaski filtrujące FFP (klasy ochrony)

Klasa	Maks. penetracja filtra	Maks. przeciek całkowity	Zastosowanie
FFP1	20 %	22 %	Pyły nietoksyczne — szlifowanie drewna, gips, cement
FFP2	6 %	8 %	Pyły szkodliwe — beton, metale, dymy spawalnicze (w ograniczonym stężeniu)
FFP3	1 %	2 %	Pyły toksyczne i rakotwórcze — azbest, krzemionka, czynniki biologiczne

NR = do użytku na jedną zmianę, R = wielokrotnego użytku, D = test zatykania pyłem dolomitowym. Dopuszczalną krotność NDS dla danej klasy określają przepisy i wytyczne krajowe oraz producent. Półmaska FFP nie chroni przed gazami — do tego potrzebne pochłaniacze EN 14387 (A, B, E, K i inne).

Zobacz ochronę dróg oddechowych →  ·  Szczegóły: EN 149 →

Norma EN 166 — ochrona oczu (oznaczenia szybek i opraw)

Symbol	Znaczenie
1 / 2 / 3	Klasa optyczna — 1 = praca ciągła, 2 = sporadycznie, 3 = wyjątkowo
S	Zwiększona wytrzymałość mechaniczna (kula 22 mm, 5,1 m/s)
F	Niska prędkość uderzenia (45 m/s) — najczęstszy poziom
B	Średnia energia uderzenia (120 m/s) — gogle
A	Wysoka energia (190 m/s) — osłony twarzy
3 / 4 / 5 / 8 / 9	Ochrona przed: kroplami / pyłem grubym / pyłem drobnym / łukiem elektrycznym / metalem stopionym
K / N	K — odporność na zarysowania, N — odporność na zaparowanie

Filtry UV / IR / spawalnicze: EN 169 (spawanie — numery 1.2–16), EN 170 (UV), EN 171 (IR), EN 172 (przeciwsłoneczne).

Zobacz ochronę oczu →  ·  Szczegóły: EN 166 →

Norma EN 397 — przemysłowe hełmy ochronne

Wymaganie	Poziom
Amortyzacja udaru pionowego (5 kg z 1 m)	Siła przeniesiona ≤ 5 kN
Penetracja (uderzenie stożkiem 3 kg z 1 m)	Brak kontaktu z głową
Łatwopalność	Brak palenia po 5 s

Opcjonalne oznaczenia EN 397: -20°C / -30°C (niska temperatura), +150°C (wysoka), LD (boczne odkształcenie), MM (metal stopiony), 440 V a.c. (niskie napięcie). EN 14052 = hełm o zwiększonych parametrach (5 kg z 2 m, penetracja stożkiem 1 kg z 2,5 m), EN 50365 = klasa 0 izolacji elektrycznej do 1000 V a.c., EN 12492 = hełm wspinaczkowy (praca na wysokości — pasek pod brodą obowiązkowy).

Zobacz ochronę głowy →  ·  Szczegóły: EN 397 →

Norma EN 352 — ochronniki słuchu (SNR, H, M, L)

Wartość	Znaczenie	Kiedy patrzeć
SNR	Single Number Rating — uśrednione tłumienie w dB	Szybki dobór — gdy znasz tylko ogólny poziom hałasu
H (High)	Tłumienie hałasu o przewadze wysokich częstotliwości	Piły, szlifierki, sprężone powietrze
M (Medium)	Tłumienie hałasu o przewadze średnich częstotliwości	Hale produkcyjne, maszyny ogólne
L (Low)	Tłumienie hałasu o przewadze niskich częstotliwości	Silniki Diesla, sprężarki, prasy

Reguła doboru: poziom pod ochronnikiem najlepiej 70–80 dB(A). Od 80 dB(A) pracodawca udostępnia ochronniki, od 85 dB(A) (najwyższe dopuszczalne natężenie dla 8-godzinnej zmiany) pracownik musi je stosować. EN 352-1 = nauszniki, EN 352-2 = wkładki, EN 352-3 = nauszniki na hełm, EN 352-4 = nauszniki z tłumieniem zależnym od poziomu dźwięku, EN 352-5 = aktywna redukcja hałasu, EN 352-7 = wkładki z tłumieniem zależnym od poziomu dźwięku.

Zobacz ochronę słuchu →  ·  Szczegóły: EN 352 →

Norma EN ISO 374-1 — rękawice chemoodporne (typy A, B, C)

Typ	Wymaganie	Oznaczenie
Typ A	Czas przenikania ≥ 30 min (poziom 2) dla min. 6 substancji testowych	Piktogram kolby + min. 6 liter
Typ B	Czas przenikania ≥ 30 min (poziom 2) dla min. 3 substancji testowych	Piktogram kolby + min. 3 litery
Typ C	Czas przenikania ≥ 10 min (poziom 1) dla min. 1 substancji testowej	Piktogram kolby (bez liter)

Substancje testowe: A metanol, B aceton, C acetonitryl, D dichlorometan, E disiarczek węgla, F toluen, G dietyloamina, H tetrahydrofuran, I octan etylu, J n-heptan, K wodorotlenek sodu 40%, L kwas siarkowy 96%, M kwas azotowy 65%, N kwas octowy 99%, O amoniak 25%, P nadtlenek wodoru 30%, S kwas fluorowodorowy 40%, T formaldehyd 37%. Poziomy przenikania (EN 16523-1): 1 > 10 min, 2 > 30 min, 3 > 60 min, 4 > 120 min, 5 > 240 min, 6 > 480 min. EN ISO 374-5 = ochrona przed mikroorganizmami (dopisek VIRUS — także wirusy).

Zobacz rękawice chemoodporne →  ·  Szczegóły: EN ISO 374-1 →

Sprzęt do pracy na wysokości — normy elementów systemu

Norma	Element	Rola w systemie
EN 361	Szelki bezpieczeństwa	Jedyny element do łączenia z systemem powstrzymywania spadania
EN 355	Amortyzatory	Ograniczają siłę działającą na ciało przy zatrzymaniu spadania
EN 354	Linki bezpieczeństwa	Łączą szelki z punktem kotwiczenia (z amortyzatorem)
EN 360	Urządzenia samohamowne	Zatrzymują spadanie na krótkim odcinku (wersja EN 360:2023)
EN 353-1/-2	Urządzenia samozaciskowe na prowadnicy	Asekuracja na drabinach i prowadnicach sztywnych lub giętkich
EN 362	Łączniki (karabinki)	Łączą elementy systemu
EN 795	Urządzenia kotwiczące	Punkt zaczepienia systemu
EN 358	Pasy i linki do pracy w podparciu	Ustalanie pozycji — NIE do powstrzymywania spadania

Przeglądy: kontrola przed każdym użyciem i przegląd okresowy co najmniej raz na 12 miesięcy przez osobę kompetentną (EN 365). Sprzęt, który zatrzymał spadanie, wycofuje się z użytku do czasu oceny.

Zobacz sprzęt do pracy na wysokości →  ·  Szczegóły: EN 361, EN 358, EN 355 →

Gaśnice przenośne PN-EN 3 — grupy pożarów i rodzaje gaśnic

Grupa pożaru (PN-EN 2)	Co się pali	Typowe gaśnice
A	Ciała stałe — drewno, papier, tkaniny, tworzywa	Proszkowe ABC, pianowe, wodne
B	Ciecze i substancje topiące się — benzyna, oleje, rozpuszczalniki	Proszkowe, pianowe, śniegowe (CO₂)
C	Gazy — propan, butan, metan	Proszkowe ABC lub BC
D	Metale — magnez, sód, lit	Proszkowe specjalne D
F	Tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych	Gaśnice do grupy F (np. płynowe)

Skuteczność podaje się na etykiecie, np. „43A 233B C” — liczba przy literze to wielkość ugaszonego pożaru testowego. Przeglądy i konserwacja gaśnic: zgodnie z instrukcją producenta, nie rzadziej niż raz w roku.

Zobacz gaśnice →  ·  Szczegóły: PN-EN 3 →

Znaki bezpieczeństwa wg PN-EN ISO 7010 — kolory i kształty

Rodzaj (kod)	Kształt i kolor	Przykład
Zakazu (P)	Czerwone koło z przekreśleniem, białe tło	P002 — zakaz palenia
Ostrzegawcze (W)	Żółty trójkąt z czarną obwódką	W012 — ostrzeżenie przed napięciem elektrycznym
Nakazu (M)	Niebieskie koło z białym symbolem	M014 — nakaz stosowania ochrony głowy
Ewakuacyjne (E)	Zielony prostokąt lub kwadrat	E001 — wyjście ewakuacyjne
Ochrony ppoż. (F)	Czerwony prostokąt lub kwadrat	F001 — gaśnica

Znaki fotoluminescencyjne świecą po zaniku oświetlenia — stosuje się je na drogach ewakuacyjnych i przy sprzęcie ppoż. W starszych obiektach spotyka się znaki wg PN-N-01256; przy nowym oznakowaniu stosuje się symbole ISO 7010.

Zobacz znaki bezpieczeństwa →  ·  Szczegóły: ISO 7010 →

Potrzebujesz pomocy w doborze ŚOI do oceny ryzyka na stanowiskach? Skontaktuj się z nami — doradzimy i przygotujemy wycenę B2B.