Obuwie zawodowe EN ISO 20347 (OB, O1–O7) — kiedy buty bez podnoska wystarczą i jak dobrać klasę

Autor: Zespół ekspertów ventabe bhp · Zaktualizowano: 16 października 2026

Obuwie zawodowe według normy EN ISO 20347:2022 to obuwie robocze oznaczane literą O, które nie musi mieć podnoska. Wystarcza tam, gdzie ocena ryzyka nie wykazuje zagrożenia upadkiem przedmiotów, przygnieceniem ani najechaniem na stopę — na przykład na bloku operacyjnym albo przy sprzedaży mięsa i wędlin. Klasy OB–O7 różnią się ochroną przed wodą, przebiciem i budową buta.

Stan prawny i stan norm: 16 października 2026 r. Ten poradnik odpowiada na pytanie, kiedy but bez podnoska jest właściwym wyborem i jaką klasę O zamówić. Klasy obuwia bezpiecznego z podnoskiem opisujemy osobno w poradniku jak dobrać obuwie bezpieczne S1, S2, S3.

Czym obuwie zawodowe różni się od obuwia bezpiecznego?

Podnoskiem. Obuwie bezpieczne (EN ISO 20345, litera S) ma podnosek badany energią 200 J, a obuwie zawodowe (EN ISO 20347, litera O) nie musi mieć podnoska. Pozostałe cechy — antyelektrostatyczność, odporność na wodę, przebicie i poślizg — występują w obu normach i mają te same symbole.

Pośrodku jest obuwie ochronne (EN ISO 20346, litera P) z podnoskiem badanym energią 100 J. Stąd bliźniacze klasy: S3, P3 i O3 obejmują ten sam zestaw cech klasy, a różnią się ochroną palców.

Niektóre buty zawodowe mają wbudowany nosek. Według reguły DGUV 112-191 normy nie stawiają takiemu noskowi żadnych wymagań ochronnych — służy on zwykle nadaniu kształtu, dlatego takiego obuwia nie wolno używać jako obuwia bezpiecznego ani ochronnego.

Kiedy obuwie bez podnoska wystarcza?

Wtedy, gdy ocena ryzyka zawodowego nie wykazuje na stanowisku zagrożenia uderzeniem w palce, przygnieceniem ani najechaniem na stopę. Środki ochrony indywidualnej dobiera się do zagrożeń określonych w ocenie ryzyka, z uwzględnieniem ergonomii i stanu zdrowia pracownika (załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, § 1 pkt 2).

Przed zakupem pracodawca powinien przeanalizować zagrożenia, określić cechy, jakie musi mieć środek ochrony, i porównać je z cechami wyrobów dostępnych na rynku (zał. nr 2, § 5 ust. 1). Tabela nr 2 tego załącznika łączy obuwie z noskami ochronnymi m.in. z pracami na placach budowy i w magazynach, z obsługą ładunków oraz z transportem i magazynowaniem. Na takich stanowiskach punktem wyjścia jest obuwie z podnoskiem.

Trzy pytania porządkują decyzję:

1. Czy na stopę może spaść coś ciężkiego? Karton, skrzynka napojów, pełny pojemnik, element maszyny. Jeśli tak — obuwie bezpieczne S.
2. Czy w strefie jeżdżą wózki paletowe, wózki transportowe lub pojazdy? Jeśli tak — obuwie bezpieczne, a przy zagrożeniu uderzeniem w śródstopie — z ochroną śródstopia (symbol M).
3. Czy na podłożu mogą leżeć ostre przedmioty? Jeśli tak — potrzebna jest odporność na przebicie, niezależnie od podnoska. W obuwiu zawodowym dają ją klasy O3, O5 i O7.

Trzy odpowiedzi „nie” oznaczają, że obuwie zawodowe może być właściwym wyborem — o ile ocena ryzyka nie wskazuje innych zagrożeń wymagających obuwia specjalnego. Jak udokumentować taką analizę, pokazujemy w poradniku ocena ryzyka zawodowego a dobór ŚOI.

Jaką klasę obuwia zawodowego dobrać do stanowiska?

Polskie przepisy nie przypisują klas obuwia do stanowisk. Praktyczną listę przykładów publikuje niemiecka ubezpieczalnia wypadkowa DGUV: obuwie zawodowe zaleca m.in. przy sprzedaży mięsa, w opiece pielęgniarskiej i na bloku operacyjnym, a w dużych kuchniach i magazynach — obuwie bezpieczne S.

Poniższe zestawienie pochodzi z „Beispielliste: Fußschutz für ausgewählte Tätigkeiten” dla norm z 2022 r. (stan na 12 marca 2024 r.). DGUV zaznacza, że lista nie zastępuje oceny ryzyka, a jedynie podaje zalecenia oparte na doświadczeniu z wypadków.

Stanowisko (wg listy DGUV)	Zalecana klasa	Uwagi
Sprzedaż mięsa i wędlin	O1	—
Przygotowanie mięsa i ryb w handlu	O1	—
Mokre sprzątanie w handlu	O4	obuwie całogumowe lub całopolimerowe
Blok operacyjny	O1, ewentualnie O4	—
Zakład patomorfologii	O1, ewentualnie O4	zalecana cecha WPA
Dezynfekcja	O1	zalecana cecha WPA
Centralna łóżkownia, ogólna opieka pielęgniarska	O1	—
Pozostałe służby naziemne na lotnisku	O2, ewentualnie S2	—
Ratownictwo medyczne	S2, ewentualnie S3	obuwie bezpieczne, nie zawodowe
Zmywalnia w dużej kuchni	S1, ewentualnie S2	duże kuchnie, np. przy pojemnikach powyżej 10 kg
Kuchnia: przenoszenie ciężkich ładunków, pchanie wózków	S1, ewentualnie S2	duże kuchnie
Sprzątanie budynków w strefach suchych	S1	zalecany symbol SR
Magazynier i kompletujący w handlu	S1	obuwie bezpieczne, nie zawodowe

Wniosek dla gastronomii: lista DGUV nie podaje obuwia zawodowego dla kuchni. W kuchni zbiorowej z ciężkimi pojemnikami i wózkami zaleca obuwie bezpieczne. But bez podnoska ma sens tam, gdzie ocena ryzyka wykluczy te zagrożenia. Wymagania higieniczne odzieży i obuwia dla tej branży opisujemy we wpisie odzież robocza dla przemysłu spożywczego i gastronomii, a magazyn — we wpisie BHP w magazynie.

Jakie są klasy obuwia zawodowego OB i O1–O7?

Według EN ISO 20347:2022 klasa OB spełnia tylko wymagania podstawowe. O1 dodaje zabudowaną piętę, właściwości antyelektrostatyczne i pochłanianie energii w pięcie, O2 — odporność cholewki na wodę, O3 — odporność na przebicie i urzeźbioną podeszwę. O4 i O5 to obuwie całogumowe lub całopolimerowe, a O6 i O7 — wodoszczelne.

Klasa	Rodzaj obuwia	Co zawiera
OB	skórzane lub z innych materiałów albo całogumowe lub całopolimerowe	tylko wymagania podstawowe, w tym podstawowe badanie odporności na poślizg
O1	skórzane lub z innych materiałów	zabudowana pięta, właściwości antyelektrostatyczne, pochłanianie energii w części piętowej
O2	jak O1	O1 + ograniczone przenikanie i absorpcja wody przez cholewkę (WPA)
O3, O3L, O3S	jak O1	O2 + odporność na przebicie + urzeźbiona podeszwa; O3 — wkładka metalowa, O3L i O3S — niemetalowa
O4	całogumowe lub całopolimerowe (np. kalosze)	zabudowana pięta (nie dotyczy formy A), właściwości antyelektrostatyczne, pochłanianie energii w części piętowej
O5, O5L, O5S	jak O4	O4 + odporność na przebicie + urzeźbiona podeszwa
O6	jak O1	O2 + wodoszczelność całego obuwia (WR)
O7, O7L, O7S	jak O1	O3 + wodoszczelność całego obuwia (WR)

Zestawienie odpowiada załącznikowi 3 do reguły DGUV 112-191 i tabeli kategorii w liście przykładów DGUV. Właściwości antyelektrostatyczne i pochłanianie energii w pięcie są obowiązkowe w klasach O1–O7, dlatego symboli A i E nie powtarza się na etykiecie. Obuwie OB nie jest badane pod kątem pochłaniania energii w pięcie.

Jakie oznaczenia dodatkowe wybrać do obuwia zawodowego?

Klasa załatwia zestaw podstawowy, a litery po klasie odpowiadają na zagrożenia dodatkowe. W obuwiu zawodowym najczęściej liczą się SR (poślizg na zatłuszczonej posadzce), WPA i WR (woda), CI (zimno) oraz LG (praca na drabinie).

Symbol	Co oznacza	Kiedy brać pod uwagę
SR	pozytywny wynik dodatkowego badania poślizgu na płytce ceramicznej z gliceryną; podstawowe badanie na płytce ceramicznej z roztworem laurylosiarczanu sodu jest obowiązkowe i nie ma symbolu	śliskie, zatłuszczone posadzki
Ø	odporność na poślizg nie była badana — obuwie z kolcami lub metalowymi występami do miękkiego podłoża	bardzo specjalne warunki, np. piasek, błoto
WPA	przenikanie i absorpcja wody przez cholewkę (w wydaniu 2012: WRU)	zachlapania, mokre posadzki
WR	wodoszczelność całego obuwia	długa praca w wodzie lub deszczu
P, PL, PS	odporność na przebicie: P — wkładka metalowa (gwóźdź 4,5 mm), PL — niemetalowa (4,5 mm), PS — niemetalowa (3 mm)	ostre przedmioty na podłożu
LG	obcas ze skośnym czołem i urzeźbienie w części środkowej podeszwy — lepszy chwyt na szczeblach drabiny	częste wchodzenie po drabinach
SC	odporność nakładki na nosek na ścieranie; według DGUV nie daje bezpośredniej ochrony stopy, wydłuża użytkowanie buta	praca na kolanach, ocieranie czubka buta
CI	izolacja spodu od zimna (badanie przy -17°C)	chłodnie, praca na zimnym podłożu
HI	izolacja spodu od ciepła (badanie przy kontakcie z 150°C)	chodzenie po gorących powierzchniach
HRO	odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem	gorące podłoża, np. przy piecach
FO	odporność podeszwy na paliwa	kontakt z olejami i paliwami

Odporność na wyładowania elektrostatyczne w strefach EPA (ESD) potwierdza się według innych norm niż EN ISO 20347. Różnicę wyjaśniamy we wpisie obuwie antyelektrostatyczne i ESD.

Co zmieniło się w EN ISO 20347:2022 i które wydanie obowiązuje w 2026 r.?

Obowiązujące wydanie to EN ISO 20347:2022 ze zmianą A1:2024 — w Polsce PN-EN ISO 20347:2022-09 i PN-EN ISO 20347:2022-09/A1:2024-07, obie ze statusem „aktualna”. PN-EN ISO 20347:2012 ma status „wycofana”, a odniesienie do EN ISO 20347:2012 skreślono z wykazu norm zharmonizowanych ze skutkiem od 8 kwietnia 2026 r.

Cecha	EN ISO 20347:2012	EN ISO 20347:2022
Klasy	OB, O1–O5	OB, O1–O7 oraz warianty L i S w klasach O3, O5, O7
Poślizg	SRA (ceramika + roztwór detergentu), SRB (stal + gliceryna), SRC (oba badania)	badanie podstawowe bez symbolu; dodatkowe na ceramice z gliceryną: SR
Przebicie	P — jedno badanie gwoździem 4,5 mm dla wkładek metalowych i niemetalowych	P (metalowa), PL i PS (niemetalowe)
Woda — cholewka	WRU	WPA
Nowe cechy	—	LG, SC, symbol Ø
Paliwa	w obuwiu zawodowym cecha dodatkowa FO	cecha dodatkowa FO

Kalendarz zmian w wykazie norm zharmonizowanych:

• decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2024/2599 z 4 października 2024 r. dodała do wykazu EN ISO 20347:2022 zmienioną przez EN ISO 20347:2022/A1:2024 i skreśliła EN ISO 20347:2012 — skreślenie stosuje się od 8 kwietnia 2026 r.;
• decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1279 z 12 czerwca 2026 r. zastąpiła decyzję (UE) 2023/941 jednym aktualnym wykazem; obuwie zawodowe figuruje w nim jako EN ISO 20347:2022 i EN ISO 20347:2022/A1:2024 (poz. 196).

Na rynku nadal spotkasz obuwie badane według wydania z 2012 r., z oznaczeniami SRC i WRU. Certyfikat badania typu UE wydaje się na najwyżej pięć lat (rozporządzenie (UE) 2016/425, załącznik V pkt 6.1). Jednostka notyfikowana śledzi zmiany stanu wiedzy technicznej i ustala, czy typ wymaga dalszego badania (załącznik V pkt 7.1). Przy zakupie sprawdzaj w deklaracji zgodności UE, według którego wydania normy przebadano model (załącznik IX pkt 6), a w certyfikacie badania typu UE — do kiedy jest ważny (załącznik V pkt 6.2 lit. i). Oznaczeń SRC i SR nie da się przeliczyć jedno na drugie — pochodzą z różnych badań.

Czy obuwie zawodowe jest środkiem ochrony indywidualnej?

Tak. Obuwie zawodowe podlega rozporządzeniu (UE) 2016/425 i według reguły DGUV 112-191 należy do kategorii II środków ochrony indywidualnej. Oznacza to badanie typu UE przez jednostkę notyfikowaną (moduł B) i zgodność z typem (moduł C) (art. 19 lit. b rozporządzenia), znak CE i deklarację zgodności UE.

Pracodawca dostarcza pracownikom środki ochrony indywidualnej spełniające wymagania oceny zgodności (art. 237⁶ § 3 Kodeksu pracy) i ustala, jakie środki oraz obuwie są niezbędne na danych stanowiskach (art. 237⁸ § 1). Podział na kategorie wyjaśniamy we wpisie kategorie ŚOI wg rozporządzenia (UE) 2016/425, a dokumenty, których warto wymagać od sprzedawcy — we wpisie deklaracja zgodności UE i dokumentacja ŚOI.

Checklista: co sprawdzić przed zamówieniem obuwia zawodowego

1. Potwierdź w ocenie ryzyka, że na stanowisku nie ma zagrożenia upadkiem przedmiotów, przygnieceniem ani najechaniem na stopę.
2. Spisz pozostałe zagrożenia: poślizg, woda, ostre przedmioty, zimno, gorące podłoże, paliwa, drabiny.
3. Dobierz klasę (OB–O7) i symbole dodatkowe do każdego zagrożenia, np. O2 SR do mokrej i tłustej posadzki.
4. Na etykiecie szukaj litery O i normy z rokiem wydania: EN ISO 20347:2022 (z A1:2024) albo EN ISO 20347:2012.
5. Poproś o deklarację zgodności UE i instrukcję producenta w języku polskim.
6. Zapisz klasę obuwia w ustaleniach dla stanowiska i zaplanuj kontrolę stanu oraz wymianę według instrukcji producenta.

Typowe błędy przy wyborze obuwia zawodowego

• Kierowanie się nazwą w katalogu. Nazwa handlowa lub kategoria w katalogu nie przesądza o klasie obuwia. O ochronie palców decyduje litera na etykiecie: S, P albo O.
• Traktowanie wbudowanego noska jak podnoska. Nosek w obuwiu zawodowym nie przechodzi badań ochronnych.
• Obuwie zawodowe do kuchni zbiorowej z ciężkimi pojemnikami. Lista DGUV zaleca tam obuwie bezpieczne S1 lub S2.
• Utożsamianie O2 z butem wodoszczelnym. WPA dotyczy cholewki; wodoszczelność całego buta to WR, czyli klasy O6 i O7.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245) — art. 237⁶ § 3, art. 237⁸ § 1 — ISAP.
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy — załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 4 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2088) — § 1, § 3 ust. 3, § 5, tabela nr 2 — ISAP.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej — art. 19, załącznik I, załącznik V pkt 6.1, 6.2 i 7.1, załącznik IX — EUR-Lex.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1279 z dnia 12 czerwca 2026 r. w sprawie norm zharmonizowanych dotyczących środków ochrony indywidualnej oraz uchylająca decyzję wykonawczą (UE) 2023/941 — załącznik I poz. 196 — EUR-Lex.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2024/2599 z dnia 4 października 2024 r. zmieniająca decyzję wykonawczą (UE) 2023/941 — art. 2, załącznik I — EUR-Lex.
• PN-EN ISO 20347:2022-09 Środki ochrony indywidualnej — Obuwie zawodowe oraz PN-EN ISO 20347:2022-09/A1:2024-07 (status „aktualna”); PN-EN ISO 20347:2012 (status „wycofana”) — wyszukiwarka norm PKN.
• DGUV Regel 112-191 „Benutzung von Fuß- und Knieschutz”, wydanie z grudnia 2025 r. — rozdz. 2, 4.2, 4.5, 4.10, 4.12, 4.14–4.18, 4.22, tabela 1, załączniki 3 i 4 — publikacja DGUV.
• DGUV, „Beispielliste: Fußschutz für ausgewählte Tätigkeiten” (normy z 2022 r., stan na 12 marca 2024 r.) — PDF. Obie publikacje DGUV to niemieckie wytyczne, nie przepis polskiego prawa.

Najczęstsze pytania

Czy but zawodowy O1 z noskiem kompozytowym można traktować jak obuwie bezpieczne?

Nie. Obuwie zawodowe według EN ISO 20347 nie musi mieć podnoska, a jeśli producent wbudował w nie nosek, normy nie stawiają mu wymagań ochronnych. Reguła DGUV 112-191 wskazuje, że taki nosek służy zwykle nadaniu kształtu i obuwia nie wolno używać jako bezpiecznego ani ochronnego. Ochronę palców potwierdza tylko symbol S (podnosek badany energią 200 J) albo P (100 J) na etykiecie.

Czy obuwie zawodowe może chronić przed przebiciem podeszwy?

Tak. Klasy O3, O5 i O7 według EN ISO 20347:2022 obejmują odporność na przebicie i urzeźbioną podeszwę. Bez dodatkowej litery wkładka jest metalowa, badana gwoździem 4,5 mm. Litera L (np. O3L) oznacza wkładkę niemetalową badaną gwoździem 4,5 mm, a litera S (np. O3S) — niemetalową badaną gwoździem 3 mm. Ochrona przed przebiciem nie zależy od tego, czy but ma podnosek.

Czy obuwie zawodowe O2 jest wodoodporne?

Nie w pełni. W klasie O2 badana jest cholewka: ograniczone przenikanie i absorpcja wody (symbol WPA, w wydaniu z 2012 r. WRU). Wodoszczelność całego obuwia potwierdza symbol WR, który w EN ISO 20347:2022 jest częścią klas O6 i O7. Do długiej pracy w wodzie służy też obuwie całogumowe lub całopolimerowe klas O4 i O5.

Co oznacza symbol Ø na obuwiu roboczym?

Symbol Ø oznacza, że odporności obuwia na poślizg nie badano. Według reguły DGUV 112-191 dotyczy to obuwia do zadań specjalnych z kolcami, metalowymi występami lub podobnymi elementami, używanego na miękkim podłożu, np. na piasku lub w błocie. Wszystkie inne buty według norm z 2022 r. przechodzą podstawowe badanie odporności na poślizg na płytce ceramicznej.

Czy obuwie zawodowe trzeba ująć w tabeli przydziału?

Pracodawca ustala rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego niezbędnych na danych stanowiskach (art. 237⁸ § 1 Kodeksu pracy). W praktyce robi się to w tabeli przydziału, w której wpisuje się także klasę obuwia. Wzór i zasady opisujemy we wpisie tabela przydziału odzieży roboczej.

Jak często wymieniać obuwie zawodowe?

Przepisy nie podają liczby miesięcy. Według załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 3 ust. 3) środki ochrony indywidualnej wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta lub w razie utraty właściwości ochronnych, a ich stan jest okresowo sprawdzany i dokumentowany. Reguła DGUV 112-191 dodaje, że o trwałości decydują obciążenie i pielęgnacja, a but wycofuje się m.in. wtedy, gdy profil podeszwy jest starty.

Podsumowanie

Obuwie zawodowe EN ISO 20347 to pełnoprawny środek ochrony indywidualnej, ale bez ochrony palców. Wybiera się je wtedy, gdy ocena ryzyka wykluczy upadek przedmiotów, przygniecenie i najechanie na stopę — jak w opiece pielęgniarskiej, na bloku operacyjnym czy przy sprzedaży mięsa i wędlin (przykłady z listy DGUV). Klasę (OB–O7) i symbole SR, WPA, WR czy CI dobiera się do pozostałych zagrożeń. Od 8 kwietnia 2026 r. domniemanie zgodności daje już tylko wydanie EN ISO 20347:2022 ze zmianą A1:2024.

Dobierasz obuwie dla zespołu? W kategorii obuwie robocze w ventabe bhp znajdziesz także modele zawodowe EN ISO 20347, m.in. klas OB, O1, O2 i O4. Możesz też wysłać listę stanowisk przez formularz wyceny — odpowiadamy w 24 h. Przydział obuwia i terminy wymiany prowadzisz w SafeDesk.pl: rejestr pracowników i stanowisk, wydania ŚOI, terminy wymiany, przypomnienia, zapytania i wyceny.

Powiązane poradniki

• Buty robocze Portwest: Steelite czy Compositelite — porównanie serii