Normy i certyfikaty
Półmaski z pochłaniaczami — klasy A, B, E, K, P i dobór do zagrożeń chemicznych
Jednorazowe półmaski FFP chronią przed pyłami i aerozolami — ale są bezradne wobec par rozpuszczalników, gazów kwaśnych czy amoniaku. Tam potrzebna jest półmaska wielorazowa z wymiennymi pochłaniaczami. Wyjaśniamy, co oznaczają litery A, B, E, K i P na pochłaniaczach, jak czytać klasy 1–3 i jak dobrać kompletny zestaw do zagrożenia.
Kiedy FFP nie wystarcza?
Półmaski filtrujące FFP1–FFP3 zatrzymują wyłącznie cząstki stałe i ciekłe: pyły, dymy, mgły. Nie chronią przed gazami i parami substancji chemicznych — cząsteczki gazu przechodzą przez włókninę filtrującą bez przeszkód. Jeśli na stanowisku występują pary rozpuszczalników (lakiernia, klejenie), gazy kwaśne (trawienie, akumulatorownia) czy amoniak (chłodnie), potrzebny jest sprzęt z pochłaniaczem dobranym do substancji.
Z czego składa się system ochrony dróg oddechowych?
- Półmaska wielorazowa (EN 140) — obejmuje nos i usta, korpus z silikonu lub TPE, wymienne elementy oczyszczające,
- maska pełnotwarzowa (EN 136) — dodatkowo chroni oczy i twarz, zapewnia wyższy współczynnik ochrony,
- filtry przeciwpyłowe (EN 143) — klasy P1, P2, P3 przeciw cząstkom,
- pochłaniacze gazowe (EN 14387) — typy A, B, E, K przeciw gazom i parom,
- filtropochłaniacze — łączą obie funkcje, np. A2P3 przy natrysku lakierów.
Typy pochłaniaczy — kolory i zastosowanie
| Typ | Kolor | Chroni przed | Typowe zastosowania |
|---|---|---|---|
| A | brązowy | gazy i pary organiczne o temp. wrzenia > 65°C | rozpuszczalniki, lakiery, kleje, benzyna |
| B | szary | gazy i pary nieorganiczne (m.in. chlor, siarkowodór, cyjanowodór) | galwanizernie, oczyszczalnie, dezynfekcja chlorem |
| E | żółty | dwutlenek siarki i inne gazy kwaśne | trawienie metali, spalanie, akumulatorownie |
| K | zielony | amoniak i organiczne pochodne amoniaku | chłodnictwo, nawozy, hodowla |
| AX | brązowy | związki organiczne o temp. wrzenia ≤ 65°C | substancje niskowrzące — wyłącznie pochłaniacze jednorazowego użytku |
| P | biały | cząstki stałe i ciekłe (pyły, dymy, mgły) | szlifowanie, przesyp, aerozole |
Pochłaniacze wielotypowe (np. ABEK1) chronią przed kilkoma grupami substancji naraz — to częsty wybór do prac o zmiennym charakterze i do wyposażenia awaryjnego.
Klasy 1, 2, 3 — pojemność pochłaniacza
- Klasa 1 — niska pojemność, stężenia do 0,1% obj. (1000 ppm),
- Klasa 2 — średnia pojemność, stężenia do 0,5% obj. (5000 ppm),
- Klasa 3 — wysoka pojemność, stężenia do 1% obj. (10 000 ppm) — stosowana w maskach pełnotwarzowych.
Dla filtrów przeciwpyłowych klasy oznaczają skuteczność: P1 zatrzymuje co najmniej 80% cząstek, P2 — 94%, P3 — 99,95%. Do pyłów rakotwórczych, dymów spawalniczych i czynników biologicznych wybiera się P3.
Jak dobrać sprzęt do zagrożenia — 4 kroki
- Sprawdź kartę charakterystyki substancji (sekcja 8: kontrola narażenia/ŚOI) — producent wskazuje tam wymagany typ pochłaniacza.
- Porównaj stężenie na stanowisku z NDS — im wyższe przekroczenie, tym wyższy wymagany współczynnik ochrony (półmaska z P3 zapewnia niższą ochronę niż maska pełnotwarzowa z tym samym filtrem).
- Zweryfikuj zawartość tlenu — sprzęt filtrujący wolno stosować tylko przy zawartości tlenu co najmniej 17% obj.; poniżej konieczny jest sprzęt izolujący.
- Dopasuj maskę do twarzy — zarost uniemożliwia szczelne przyleganie; szczelność sprawdza się testem podciśnieniowym przy każdym założeniu.
Kiedy wymieniać filtry i pochłaniacze?
Pochłaniacz gazowy wymienia się najpóźniej, gdy użytkownik wyczuje zapach lub smak substancji pod maską (tzw. przebicie) — a najlepiej według harmonogramu wyliczonego z czasu ekspozycji i stężeń. Filtr przeciwpyłowy wymienia się, gdy wyraźnie rosną opory oddychania. Pochłaniacze mają datę ważności i po otwarciu opakowania chłoną zanieczyszczenia także poza pracą — przechowuje się je szczelnie zamknięte. Zasady doboru i wymiany warto wpisać do firmowego kalendarza wymiany ŚOI.
Najczęstsze pytania
Pochłaniacz par organicznych klasy 2 (średnia pojemność, stężenia do 0,5% obj.) połączony z filtrem przeciwpyłowym najwyższej klasy P3. To typowy zestaw np. do natrysku lakierów rozpuszczalnikowych.
Nie. W przestrzeniach zamkniętych może występować niedobór tlenu, a sprzęt filtrujący nie dostarcza powietrza — wolno go używać wyłącznie przy zawartości tlenu co najmniej 17% obj. Do zbiorników i kanałów wymagany jest sprzęt izolujący i procedura prac w przestrzeniach zamkniętych.
Nie ma jednej odpowiedzi — czas ochronnego działania zależy od stężenia substancji, wilgotności, temperatury i intensywności oddychania. Producenci udostępniają kalkulatory czasu przebicia; bezwzględnym sygnałem wymiany jest wyczuwalny zapach substancji pod maską.
W ofercie ventabe bhp znajdziesz półmaski wielorazowe, filtry i pochłaniacze oraz kompletną ochronę dróg oddechowych Portwest. Pomagamy dobrać typ i klasę do kart charakterystyki substancji używanych w Twojej firmie — zamówienia B2B na fakturę VAT.
