Rękawice antyprzecięciowe: poziomy A

Autor: Zespół ekspertów ventabe bhp · Zaktualizowano: 16 października 2026

Poziom odporności na przecięcie odczytasz z kodu pod piktogramem normy EN 388:2016+A1:2018. Rękawice antyprzecięciowe mają tam dwa wyniki: drugą pozycję z coup testu (0–5 lub X) i piątą z testu TDM według EN ISO 13997 — literę od A (2 N) do F (30 N). Żaden przepis nie przypisuje poziomów do zawodów; dobiera się je w ocenie ryzyka.

Stan prawny i stan norm na 13 października 2026 r. Znaczenie wszystkich pozycji kodu opisuje strona norma EN 388. Ten poradnik dotyczy jednej decyzji: jaki poziom przecięcia zamówić i jak sprawdzić, czy rękawica faktycznie go ma.

Gdzie w kodzie EN 388 szukać odporności na przecięcie?

W dwóch miejscach. Druga pozycja kodu to wynik coup testu (cyfra 0–5 albo X), piąta pozycja to wynik testu TDM według EN ISO 13997 (litera A–F albo X). W kodzie 4X43D odporność na przecięcie opisują więc znaki „X” i „D”.

Pozycja	Właściwość	Skala	Przykład: 4X43DP
1	odporność na ścieranie	0–4	4
2	odporność na przecięcie — coup test	0–5 lub X	X
3	odporność na rozdarcie	0–4	4
4	odporność na przekłucie	0–4	3
5	odporność na przecięcie — test TDM (EN ISO 13997)	A–F lub X	D
6	ochrona przed uderzeniem	P albo brak znaku	P

Kod złożony z samych czterech cyfr (np. 4443) pochodzi z wydania EN 388:2003, które znało tylko coup test. W wykazie norm zharmonizowanych z rozporządzeniem (UE) 2016/425 figuruje EN 388:2016+A1:2018; wydanie EN 388:2016 (bez zmiany A1) przestało dawać domniemanie zgodności 19 listopada 2021 r. Pozostałe pozycje kodu omawiamy we wpisie EN 388 — co oznaczają cyfry i litery na rękawicach.

Czym różni się coup test od testu TDM (ISO 13997)?

Coup test liczy cykle obrotowego ostrza pod stałym naciskiem i porównuje je z materiałem wzorcowym. Test TDM wyznacza siłę w niutonach, przy której proste ostrze przecina materiał na drodze 20 mm. Według opracowania producenta Ejendals norma EN 388:2016 wprost stwierdza, że między wynikami obu metod nie ma korelacji.

Cecha	Coup test	Test TDM (EN ISO 13997)
Ostrze	obrotowe, to samo przez całe badanie	proste, wymieniane po każdym cięciu
Co się mierzy	wskaźnik z liczby cykli względem materiału wzorcowego	siłę (N) powodującą przecięcie przy nacięciu 20 mm
Skala	poziomy 1–5: wskaźnik od 1,2; 2,5; 5,0; 10,0; 20,0	litery A–F; progi w niutonach w następnej sekcji
Ograniczenie	materiały z włóknem szklanym lub stalowym tępią ostrze; badanie przerywa się po ok. 60 cyklach	metoda wskazana dla materiałów tępiących ostrze
Status w normie	ważny tylko wtedy, gdy materiał nie tępi ostrza	obowiązkowy, gdy materiał tępi ostrze; w pozostałych przypadkach opcjonalny

Kiedy materiał „tępi ostrze”? Producent Ejendals podaje definicję z normy: gdy liczba cykli w drugim badaniu materiału wzorcowego jest co najmniej trzy razy większa niż w pierwszym. Wtedy coup test nie jest odpowiedni, na drugiej pozycji wpisuje się X, a odporność na przecięcie określa litera z testu TDM.

Dwie konsekwencje dla kupującego:

Nie przeliczaj cyfry na literę. Poziom 5 z coup testu nie jest „odpowiednikiem” litery F. To wyniki dwóch różnych badań.
Stare „piątki” znikają. Po wprowadzeniu limitu ok. 60 cykli poziom 5 w coup teście — według Ejendals — praktycznie nie jest już osiągalny dla materiałów dostępnych na rynku. Rękawice dawniej oznaczane jako „cut 5” dziś opisuje litera.

Ile niutonów oznaczają poziomy A–F?

Poziom A to co najmniej 2 N, B — 5 N, C — 10 N, D — 15 N, E — 22 N, F — 30 N. Litera F jest najwyższym poziomem odporności na przecięcie w normie EN 388:2016+A1:2018.

Progi podajemy za opracowaniami producentów rękawic Ejendals i Protective Industrial Products (treść normy jest płatna).

Tabela zestawia progi z przykładami oznaczeń modeli Portwest (dane producenta; ventabe bhp jest autoryzowanym dystrybutorem tej marki). Ostatnia kolumna pokazuje poziom przecięcia, który Portwest deklaruje dla danego modelu w amerykańskiej skali ANSI/ISEA 105:2016. To deklaracje dla konkretnych rękawic, a nie przelicznik liter na poziomy amerykańskie.

Poziom TDM	Minimalna siła	Przykład i kod EN 388	Materiały podane przez producenta	Poziom ANSI/ISEA 105 deklarowany dla modelu
A	2 N	—	—	—
B	5 N	A620 — 4X41B	HPPE, poliester, poliuretan	A2
C	10 N	A638 — 4X43C	HPPE, włókno stalowe, włókno szklane, poliuretan	A3
D	15 N	A647 — 4X43D	HPPE, poliester, włókno szklane, poliuretan	A4
E	22 N	A650 — 4X43E	HPPE, nylon, włókno szklane, pianka nitrylowa	A5
F	30 N	A672 — 4X44F; A657 — 3X4XF	HPPE, nylon, włókno szklane (A672); HPPE, włókno stalowe, poliester (A657)	A6 (A672); A7 (A657)

Wszystkie przykłady mają na drugiej pozycji X — odporność na przecięcie potwierdzono w nich testem TDM. Producent rękawic Protective Industrial Products wyjaśnia, skąd ta zmiana: przy przędzy z dużą zawartością włókien szklanych i stalowych ostrze w coup teście szybko się tępi, a wyniki stają się mało wiarygodne.

Co oznacza „X” w kodzie EN 388, a co „0”?

„X” oznacza, że badania nie wykonano albo jego wynik nie jest ważny. Nie jest to ocena „zero”. Cyfra 0 jest natomiast pozycją skali: skale zaczynają się od zera, a progi podano dopiero dla poziomu 1.

X na drugiej pozycji — najczęściej skutek tępienia ostrza: coup test nie daje ważnego wyniku, więc odporność na przecięcie podaje litera na pozycji piątej.
X na piątej pozycji — testu TDM nie wykonano. To dopuszczalne, gdy materiał nie tępi ostrza i ważny jest wynik coup testu.
X na pozycji czwartej (jak w kodzie 3X4XF) — nie badano odporności na przekłucie. Wysoka odporność na przecięcie nie mówi nic o ochronie przed ukłuciem.
P na końcu — rękawica przeszła badanie ochrony przed uderzeniem: przy energii 5 J siła przeniesiona nie przekracza 9 kN w pojedynczym uderzeniu i średnio 7 kN. Brak litery oznacza, że rękawicy nie badano pod tym kątem albo nie spełniła wymagań.

Rękawica z kodem 4X43D i rękawica z kodem 4343X mogą więc obie być zgodne z aktualnym wydaniem normy. Różnią się metodą, którą potwierdzono odporność na przecięcie.

Jak dobrać poziom odporności na przecięcie do zadania?

Przez ocenę ryzyka na stanowisku. Ani norma EN 388, ani polskie przepisy nie zawierają tabeli „zawód → poziom”. Załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp wymaga doboru środków ochrony odpowiednio do zagrożeń określonych w ocenie ryzyka zawodowego (§ 1 pkt 2).

Przed zakupem pracodawca powinien — zgodnie z § 5 ust. 1 tego załącznika — przeanalizować zagrożenia, określić cechy, jakie muszą mieć środki ochrony, i porównać z nimi cechy środków dostępnych na rynku. Poniższa tabela to praktyka doboru, czyli pytania, które pozwalają te cechy ustalić. Nie jest wymaganiem normy.

Co ustalić na stanowisku	Dlaczego to ważne	Jak wpływa na wybór
Źródło zagrożenia: krawędź materiału (blacha, szkło, taśma spinająca) czy narzędzie tnące	dla noży ręcznych, noży z napędem i pilarek łańcuchowych istnieją osobne normy zharmonizowane	krawędzie — EN 388; narzędzia — patrz sekcja o granicach EN 388
Masa i sposób chwytu przenoszonych elementów	test TDM mierzy siłę, przy której ostrze przecina materiał — większy nacisk krawędzi to większe wymaganie	im cięższe i ostrzejsze elementy, tym wyższa litera
Skład rękawicy (włókno szklane, stalowe)	coup test nie daje wtedy ważnego wyniku	porównuj wyłącznie litery A–F
Wymagana precyzja ruchów	rękawica nie może utrudniać czynności, do której jest przeznaczona	sprawdź poziom manualności według EN ISO 21420 w danych producenta
Olej, chłodziwo, wilgoć	o chwycie decyduje powłoka, nie dzianina	dobierz powłokę do warunków (np. pianka nitrylowa, poliuretan)
Narażenie przedramion	tabela nr 2 załącznika nr 2 wymienia osobno ochronę przedramion przy cięciu i odkostnianiu mięsa	rozważ zarękawki o tym samym poziomie przecięcia
Praca przy wirujących częściach maszyn	tabela nr 2 podaje przenoszenie obiektów o ostrych brzegach jako przykład pracy w rękawicach, z wyjątkiem obsługi maszyn, przy których istnieje niebezpieczeństwo wciągnięcia rękawicy	oceń osobno, czy rękawica nie stanie się źródłem zagrożenia (§ 3 ust. 1 pkt 1); pierwszeństwo mają organizacja pracy i środki ochrony zbiorowej (§ 1 pkt 1)

Co deklarują producenci?

Producenci opisują przeznaczenie konkretnych modeli, nie poziomów. Portwest określa model A620 (poziom B) jako rękawicę na „niskie ryzyko przecięcia”, model A647 (poziom D) wskazuje dla branży motoryzacyjnej, produkcyjnej, budowlanej i precyzyjnej obsługi, a model A657 (poziom F) — dla przemysłu spożywczego. Takie opisy są wskazówką producenta, nie wymaganiem normy.

Kiedy rękawice antyprzecięciowe EN 388 nie wystarczą?

Przy nożach ręcznych, nożach z napędem i pilarkach łańcuchowych. Dla tych zagrożeń w wykazie norm zharmonizowanych są osobne normy, a ochrona przed przecięciem pilarką łańcuchową należy do kategorii III środków ochrony indywidualnej.

Zagrożenie	Norma zharmonizowana	Uwaga
Przecięcia i ukłucia nożami ręcznymi	EN 1082-1:1996 (rękawice z plecionki pierścieniowej) i EN 1082-2:2000 (z innych materiałów)	tabela nr 2 załącznika nr 2 wymienia prace z częstym cięciem ręcznym nożem podczas produkcji lub uboju
Przecięcia nożami z napędem	EN 14328:2005	rękawice i ochraniacze przedramion
Pilarki łańcuchowe	EN ISO 11393-4:2019	przecięcia przez przenośną pilarkę łańcuchową to kategoria III (załącznik I lit. j rozporządzenia (UE) 2016/425)

Rękawice chroniące wyłącznie przed zagrożeniami mechanicznymi według EN 388 mieszczą się w kategorii II: zagrożenie jest większe niż „powierzchowne urazy mechaniczne” z kategorii I i nie figuruje na liście kategorii III. Oznacza to badanie typu UE przez jednostkę notyfikowaną (art. 19 lit. b rozporządzenia (UE) 2016/425). Więcej we wpisie o kategoriach ŚOI I, II i III.

Czy poziomy EN 388 odpowiadają amerykańskim ANSI/ISEA 105?

Nie wprost. Obie normy korzystają z urządzenia TDM, ale ANSI/ISEA 105 podaje wynik w gramach i dzieli go na dziewięć poziomów A1–A9, a EN 388 — w niutonach i na sześć poziomów A–F. Oznaczeń nie można zamieniać bez osobnego badania.

Progi skali amerykańskiej podajemy za zestawieniami dwóch producentów rękawic: ATG (dla wydania ANSI/ISEA 105-2024) i Protective Industrial Products (dla wydania z 2016 r.). Oba podają te same zakresy.

Poziom ANSI/ISEA 105	Obciążenie przecinające
A1	200–499 g
A2	500–999 g
A3	1000–1499 g
A4	1500–2199 g
A5	2200–2999 g
A6	3000–3999 g
A7	4000–4999 g
A8	5000–5999 g
A9	6000 g i więcej

Litera „A” w kodzie europejskim to najniższy poziom, a „A” z cyfrą w kodzie amerykańskim to cała skala — łatwo o pomyłkę w zamówieniu. Z deklaracji Portwest we wcześniejszej tabeli wynika też, że dwa modele z literą F mają w skali amerykańskiej różne poziomy: A672 — A6, A657 — A7. Litera F nie ma górnej granicy, więc skala amerykańska rozróżnia rękawice, które w Europie mają to samo, najwyższe oznaczenie. Przy wymaganiach powyżej 30 N warto zapytać producenta o wynik w niutonach lub gramach.

Co poza poziomem przecięcia decyduje o wyborze?

Zręczność, powłoka, pozostałe cyfry kodu EN 388 oraz wymagania szczególne stanowiska: kontakt z żywnością, pranie, obsługa ekranów dotykowych.

Zręczność. Według opracowania Ejendals norma EN ISO 21420:2020 ocenia ją po średnicy najmniejszego stalowego sworznia, który osoba w rękawicy podniesie z płaskiej powierzchni trzy razy w ciągu 30 sekund. Poziom manualności producent podaje w danych modelu.
Powłoka. Według danych Portwest powleczenie poliuretanem podwyższa odporność na przetarcie, a powleczenie pianką nitrylową zapewnia chwyt w suchych i mokrych warunkach. Przegląd modeli z powłoką znajdziesz w kategorii rękawice powlekane.
Ścieranie, rozdarcie, przekłucie. Pierwsza, trzecia i czwarta cyfra kodu decydują o trwałości i o ochronie przed ukłuciem. Dwa modele z literą F z naszej tabeli mają różne wyniki: 4X44F i 3X4XF.
Kontakt z żywnością. Poproś dostawcę o pisemną deklarację zgodności materiału do kontaktu z żywnością — przewiduje ją art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 dla materiałów objętych szczególnymi środkami prawnymi. Modele do branży spożywczej są w kategorii rękawice do kontaktu z żywnością.
Pranie. O dopuszczalności prania decyduje instrukcja modelu — przykłady podajemy w pytaniach na końcu.
Ekrany dotykowe. Portwest oznacza modele A638 i A672 jako zgodne z większością urządzeń z ekranem dotykowym — przy poziomach C i F.
Uderzenia. Jeśli poza przecięciem występuje ryzyko uderzenia w grzbiet dłoni, szukaj litery P i modeli z kategorii rękawice antyuderzeniowe.

Checklista zakupowa: rękawice antyprzecięciowe

Opisz w ocenie ryzyka źródła przecięć: materiał, krawędzie, masa elementów, częstotliwość kontaktu.
Sprawdź, czy zagrożeniem nie jest nóż ręczny, nóż z napędem albo pilarka — wtedy EN 388 nie jest właściwą normą.
Wyklucz stanowiska, na których rękawica może zostać wciągnięta przez maszynę.
Określ wymagany poziom literą A–F i zapisz go w tabeli przydziału dla stanowiska.
W ofercie sprawdź pełne oznaczenie: EN 388:2016+A1:2018 i pięcioznakowy kod. Sam opis „cut 5” lub „poziom 5” to za mało.
Porównaj pozostałe cyfry: ścieranie, rozdarcie, przekłucie.
Dobierz powłokę i poziom manualności do czynności.
Zweryfikuj dokumenty: znak CE, instrukcja po polsku, deklaracja zgodności UE z numerem normy i rokiem.
Zamów pełną rozmiarówkę — dopasowanie do pracownika jest wymogiem § 3 ust. 1 pkt 2 załącznika nr 2.
Ustal kryteria wymiany: przetarcia, dziury, rozwarstwienie powłoki; zasady prania tylko według instrukcji.

Jakich dokumentów wymagać od dostawcy, opisujemy w poradniku deklaracja zgodności UE i dokumentacja ŚOI.

Typowe błędy przy wyborze poziomu przecięcia

Mylenie skali europejskiej z amerykańską. „Poziom A4” to ANSI/ISEA 105, nie EN 388.
Zamawianie „na zapas” najwyższego poziomu. Sprawdź najpierw poziom manualności i powłokę: rękawica ma pozwalać wykonać czynność bez jej zdejmowania.
Utożsamianie przecięcia z przekłuciem. Odporność na przekłucie opisuje czwarta pozycja kodu, nie litera.
Używanie do końca. Środki ochrony wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta lub w razie utraty właściwości ochronnych (§ 3 ust. 3 załącznika nr 2).

Podstawa prawna i źródła

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245) — art. 237⁶ § 1 — tekst jednolity w ISAP.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) — załącznik nr 2: § 1, § 3, § 5 i tabela nr 2, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 4 listopada 2021 r. — Dz.U. z 2021 r. poz. 2088.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej — art. 19 lit. b, załącznik I, załącznik II pkt 1.4 lit. a i pkt 2.4 — tekst w EUR-Lex.
Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością — art. 16 — tekst w EUR-Lex.
Komisja Europejska — wykaz norm zharmonizowanych dla środków ochrony indywidualnej: EN 388:2016+A1:2018, EN 1082-1:1996, EN 1082-2:2000, EN 14328:2005, EN ISO 11393-4:2019, EN ISO 21420:2020 + A1:2024.
Ejendals — „Podsumowanie najistotniejszych zmian znowelizowanej normy EN 388:2016” oraz opis normy EN 388 (progi poziomów, definicja tępienia ostrza, znaczenie X).
Protective Industrial Products (producent rękawic) — norma EN 388, edycja 2016 (tępienie ostrza w coup teście, zestawienie progów EN 388 i ANSI/ISEA 105).
Ejendals — EN ISO 21420:2020 — znaczące zmiany w stosunku do EN 420 (badanie zręczności).
Portwest — karty produktów A620, A638, A647, A650, A657, A672 (kody EN 388, materiały, poziomy manualności, deklarowane poziomy ANSI/ISEA 105:2016).
ATG (producent rękawic) — ANSI/ISEA 105 (2024) — poziomy A1–A9; HexArmor (producent rękawic) — porównanie norm ANSI/ISEA 105 i EN 388.

Najczęstsze pytania

Jaki poziom odporności na przecięcie wybrać do blachy lub szkła?

Norma EN 388 ani przepisy bhp nie wskazują poziomu dla blachy czy szkła. Poziom ustala się w ocenie ryzyka: liczy się ostrość krawędzi, masa elementów i sposób chwytu. Tabela nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp wymienia jedynie przenoszenie obiektów o ostrych brzegach jako przykład pracy w rękawicach do pracy mechanicznej. Zapytaj producenta o przeznaczenie konkretnego modelu.

Czy rękawice antyprzecięciowe chronią przed przekłuciem?

Niekoniecznie. Odporność na przekłucie to czwarta pozycja kodu EN 388, oceniana osobno w skali 0–4 (20, 60, 100 i 150 N dla poziomów 1–4). Rękawica o najwyższym poziomie przecięcia może mieć przy przekłuciu znak X, czyli brak badania — tak jest w kodzie 3X4XF. Przy drutach, wiórach i ostrych końcówkach sprawdzaj obie pozycje.

Czy pracodawca musi zapewnić rękawice antyprzecięciowe?

Tak, jeżeli ocena ryzyka wykaże zagrożenie przecięciem, którego nie da się usunąć inaczej. Artykuł 237⁶ § 1 Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do nieodpłatnego dostarczenia środków ochrony indywidualnej. Wskazania, które pracodawca uwzględnia przy doborze, zawiera tabela nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp: rękawice do pracy mechanicznej podano tam m.in. przy wymianie ostrzy w maszynach do cięcia.

Czy rękawic antyprzecięciowych można używać przy maszynach?

Nie przy każdych. Tabela nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp podaje jako przykład pracy w rękawicach przenoszenie obiektów o ostrych brzegach „inne niż przy obsłudze maszyn, w których istnieje niebezpieczeństwo wciągnięcia rękawicy”. Środek ochrony nie może sam stanowić źródła zagrożenia (§ 3 ust. 1 pkt 1 tego załącznika), więc przy wirujących częściach decyduje ocena ryzyka. Ta sama tabela wymienia natomiast wymianę ostrzy w maszynach do cięcia.

Czy rękawice antyprzecięciowe można prać?

Tylko zgodnie z instrukcją producenta — nie ma jednej zasady dla wszystkich modeli. Przykładowo Portwest podaje dla modelu A647 certyfikat zgodności z EN 388 po 3 praniach, a dla modelu spożywczego A657 pranie w pralce do 92°C (testowano 20 prań). Rozporządzenie (UE) 2016/425 wymaga instrukcji czyszczenia (załącznik II pkt 1.4 lit. a), a gdy czyszczenie może wyraźnie obniżać skuteczność — także informacji o maksymalnej liczbie operacji czyszczenia (pkt 2.4).

Czy wyższy poziom przecięcia oznacza mniejszą zręczność?

Nie musi. Zręczność bada się osobno, według EN ISO 21420:2020, i producent podaje jej poziom w danych technicznych. Portwest deklaruje poziom manualności 5 zarówno dla modelu A620 z poziomem B, jak i dla modeli A650 i A672 z poziomami E i F. Porównując oferty, zestaw obok siebie literę przecięcia i poziom manualności, a nie samą grubość dzianiny.

Podsumowanie

O odporności na przecięcie mówią dwa znaki kodu EN 388:2016+A1:2018: cyfra z coup testu i litera z testu TDM. W rękawicach z włóknem szklanym lub stalowym miarodajna jest litera — od A (2 N) do F (30 N). Poziom dla stanowiska wynika z oceny ryzyka, nie z nazwy branży. Przy nożach, pilarkach i maszynach z ryzykiem wciągnięcia sama EN 388 nie rozwiązuje problemu.

Szukasz rękawic o konkretnym poziomie przecięcia? Zobacz kategorię rękawice antyprzecięciowe w ventabe bhp albo wyślij wymagania ze stanowisk przez formularz wyceny dla firm — odpowiadamy w 24 godziny.

Rękawice ochronne — jak wybrać odpowiedni poziom odporności na przecięcie