Koszyk jest pustyBrak produktów do zamówienia
Minimalne zamówienie 200 zł netto · darmowa dostawa od 400 zł netto.
Przeglądaj katalog
Zaloguj się, aby zobaczyć swoje ceny i historię zamówień
Pomiary czynników szkodliwych w firmie — kiedy, jak często i co z wynikami
11
sie
sie
Hałas, pyły, substancje chemiczne — o tym, czy przekraczają normy, nie rozstrzyga wyczucie, tylko badania i pomiary czynników szkodliwych wykonane przez akredytowane laboratorium. Przepisy określają, kiedy zrobić pierwsze pomiary, jak często je powtarzać w zależności od wyników i kiedy wolno ich zaprzestać. Porządkujemy zasady z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r.
Kto i kiedy musi wykonać pierwsze pomiary?
Pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe występujące w zakładzie (na podstawie oceny ryzyka zawodowego, stosowanych technologii i kart charakterystyki) i zapewnia wykonanie badań i pomiarów nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Pomiary wykonują laboratoria akredytowane — wyników „własnych” pomiarów miernikiem z internetu nie można traktować jako spełnienia obowiązku.
Wyniki porównuje się z wartościami NDS (najwyższe dopuszczalne stężenie — czynniki chemiczne i pyły) i NDN (najwyższe dopuszczalne natężenie — hałas, drgania, pola elektromagnetyczne, mikroklimat).
Jak często powtarzać pomiary?
Częstotliwość zależy od wyniku ostatnich badań — im bliżej wartości dopuszczalnej, tym częściej:
| Czynnik | Wynik ostatnich pomiarów | Częstotliwość |
|---|---|---|
| chemiczne i pyłowe | 0,1–0,5 NDS | co najmniej raz na 2 lata |
| powyżej 0,5 NDS | co najmniej raz w roku | |
| rakotwórcze, mutagenne i reprotoksyczne | 0,1–0,5 NDS | co najmniej raz na 6 miesięcy |
| powyżej 0,5 NDS | co najmniej raz na 3 miesiące | |
| hałas i drgania mechaniczne | 0,2–0,5 NDN | co najmniej raz na 2 lata |
| powyżej 0,5 NDN | co najmniej raz w roku |
Dodatkowo pomiary wykonuje się każdorazowo po zmianach w wyposażeniu, technologii lub organizacji pracy, które mogły zmienić poziom narażenia.
Kiedy można zaprzestać pomiarów?
Pracodawca może odstąpić od dalszych pomiarów czynnika chemicznego lub pyłu, jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań nie przekroczyły 0,1 NDS, a badania wykonano w odstępie co najmniej dwóch lat (dla czynników rakotwórczych, mutagennych i substancji reprotoksycznych — w odstępie co najmniej sześciu miesięcy). Dla hałasu i drgań warunkiem jest, by dwa ostatnie pomiary wykonane w odstępie dwóch lat nie przekroczyły 0,2 NDN. Odstąpienie obowiązuje do czasu zmian w wyposażeniu, technologii lub warunkach pracy. Przy czynnikach rakotwórczych, mutagennych i reprotoksycznych częstsze są natomiast same pomiary (co 6 albo co 3 miesiące) — od 2024 r. substancje reprotoksyczne (szkodliwe dla rozrodczości) podlegają rygorom pomiarowym i obowiązkom rejestrowym jak czynniki rakotwórcze, przy czym rejestry dotyczące substancji reprotoksycznych, które nie są jednocześnie rakotwórcze ani mutagenne, przechowuje się 5 lat po ustaniu narażenia (a nie 40 lat).
Rejestr, karty i informowanie pracowników
- pracodawca prowadzi rejestr czynników szkodliwych oraz karty badań i pomiarów dla każdego czynnika,
- rejestr i karty przechowuje się przez 40 lat od ostatniego wpisu — to dokumentacja kluczowa przy późniejszych sprawach o choroby zawodowe,
- wyniki udostępnia się pracownikom — pracodawca niezwłocznie informuje narażonych pracowników o aktualnych wynikach, udostępnia im te wyniki i wyjaśnia ich znaczenie (formę, np. wywieszenie przy stanowisku, wybiera pracodawca),
- przekroczenia uruchamiają obowiązki: działania techniczne i organizacyjne zgodnie z hierarchią środków ochrony, a wobec ryzyka resztkowego — dobór ŚOI.
Od wyniku pomiaru do doboru ŚOI
| Wynik pomiaru | Konsekwencja praktyczna |
|---|---|
| hałas powyżej 85 dB (NDN) | program ochrony słuchu + ochronniki z dobranym SNR — tak, by hałas pod ochronnikiem mieścił się w bezpiecznym zakresie |
| pyły powyżej 0,5 NDS | poprawa wentylacji + półmaski FFP o skuteczności adekwatnej do krotności NDS |
| pary chemiczne powyżej 0,5 NDS | hermetyzacja/odciągi + półmaski z pochłaniaczami wg karty charakterystyki |
| drgania miejscowe powyżej progu działania | program ograniczania drgań + rękawice antywibracyjne jako uzupełnienie |
Najczęstsze pytania
Czy każda firma musi robić pomiary czynników szkodliwych?
Pomiary są wymagane tam, gdzie czynniki szkodliwe rzeczywiście występują — wskazuje je ocena ryzyka i charakter procesów. Typowe biuro ich nie wymaga; produkcja, warsztat, stolarnia czy lakiernia niemal zawsze tak (hałas, pyły, chemia). Decyzję o odstąpieniu warto mieć udokumentowaną.
Kto może wykonywać pomiary środowiska pracy?
Laboratoria akredytowane w zakresie odpowiednich badań (m.in. laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej i podmioty prywatne z akredytacją PCA). Pomiar wykonany bez akredytacji nie spełnia wymogu rozporządzenia — chyba że dla danego czynnika nie ma laboratorium akredytowanego; wtedy pomiary mogą wykonać m.in. laboratoria uczelni, instytutów badawczych lub Państwowej Inspekcji Sanitarnej z wdrożonym systemem zapewnienia jakości albo laboratoria z certyfikatem.
Jak długo przechowuje się wyniki pomiarów?
Rejestr czynników szkodliwych oraz karty badań i pomiarów przechowuje się przez 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu. To zabezpieczenie dowodowe — choroby zawodowe (np. uszkodzenie słuchu, pylice) ujawniają się po latach narażenia.
Masz świeże wyniki pomiarów i przekroczenia do „domknięcia” środkami ochrony? W ventabe bhp dobierzemy ochronę słuchu pod zmierzone poziomy hałasu oraz ochronę dróg oddechowych pod raporty stężeń — z dokumentacją norm, na fakturę VAT.
Powiązane poradniki
