Apteczka pierwszej pomocy w pracy — wymagania i zawartość

Q: Czy pracodawca musi zapewnić apteczkę pracownikowi zdalnemu?

Nie. Zgodnie z art. 6731 § 1 Kodeksu pracy przy pracy zdalnej pracodawca realizuje obowiązki z działu dziesiątego z wyłączeniem m.in. art. 2091, czyli przepisu o środkach do udzielania pierwszej pomocy i wyznaczaniu pracowników. Wyłączenie dotyczy czasu wykonywania pracy zdalnej — w dni pracy w siedzibie firmy pracownik korzysta z zakładowego systemu pierwszej pomocy.

Autor: Zespół ekspertów ventabe bhp · Zaktualizowano: 16 października 2026

Apteczka pierwszej pomocy w pracy jest obowiązkowa: § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP wymaga apteczek w poszczególnych wydziałach zakładu. Polskie przepisy nie podają listy zawartości ani liczby apteczek — ustala się je w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną. Punktem odniesienia bywa dobrowolna norma DIN 13157:2021-11.

Stan prawny na 13 października 2026 r. Niżej: co wynika z przepisów, co zawiera apteczka według DIN 13157 i DIN 13169, co z lekami, oznakowaniem, przeglądami i apteczką w pojeździe.

Czy apteczka pierwszej pomocy w pracy jest obowiązkowa?

Tak. Pracodawca zapewnia pracownikom sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środki do jej udzielania, w tym apteczki w poszczególnych wydziałach (oddziałach) zakładu pracy — § 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Obowiązek ma też podstawę ustawową. Zgodnie z art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy pracodawca:

zapewnia środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników;
wyznacza pracowników do udzielania pierwszej pomocy oraz do działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji;
zapewnia łączność ze służbami zewnętrznymi — w szczególności w zakresie pierwszej pomocy, ratownictwa medycznego i ochrony przeciwpożarowej.

Działania te dostosowuje się do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń (art. 209¹ § 2). Przepisy nie przewidują progu zatrudnienia, od którego apteczka staje się wymagana — obowiązek dotyczy każdego pracodawcy.

Apteczka a punkt pierwszej pomocy

Rozporządzenie rozróżnia dwa poziomy wyposażenia. Apteczki mają być w poszczególnych wydziałach każdego zakładu. Punkty pierwszej pomocy organizuje się dodatkowo w wydziałach, w których są wykonywane prace powodujące duże ryzyko wypadku lub związane z wydzielaniem się par, gazów albo pyłów substancji sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie ze względu na ostre działanie toksyczne (§ 44 ust. 1 pkt 1, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2021 poz. 2088).

Co powinna zawierać apteczka — czy istnieje urzędowa lista?

Nie istnieje. Polskie przepisy nie określają zawartości apteczki zakładowej. Ilość, usytuowanie i wyposażenie punktów pierwszej pomocy i apteczek ustala się w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń (§ 44 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP).

Skład apteczki jest więc decyzją pracodawcy, podejmowaną razem z lekarzem i opartą na zagrożeniach w konkretnym zakładzie. Punktem wyjścia jest ocena ryzyka zawodowego: innego wyposażenia wymaga biuro, innego stanowisko z chemikaliami żrącymi, innego warsztat z ryzykiem ran ciętych i oparzeń.

Państwowa Inspekcja Pracy w ulotce „Pierwsza pomoc. Apteczka” (przygotowanej dla budownictwa) zaleca wyposażenie apteczki w niezbędne środki oznakowane znakiem CE oraz w spis wyposażenia. Jako minimalne, rekomendowane wyposażenie apteczki na budowie pokazuje: zestaw bandaży, kompresów i plastrów, chustę trójkątną, szynę do unieruchomienia złamania, elastyczną siatkę do podtrzymywania opatrunków, folię izotermiczną, zestaw do płukania oka, maseczkę-ustnik do sztucznego oddychania, opatrunki hydrożelowe na oparzenia oraz płyn do dezynfekcji skóry.

Co zawiera apteczka zgodna z DIN 13157 i DIN 13169?

DIN 13157:2021-11 („mała apteczka zakładowa”, Verbandkasten C) i DIN 13169 („duża apteczka zakładowa”, Verbandkasten E) to niemieckie normy określające skład apteczek. Duża apteczka zawiera te same pozycje co mała, co do zasady w podwójnej ilości (nożyczki, broszura i spis zawartości — po jednej sztuce). W Polsce są dobrowolne — żaden polski przepis się na nie nie powołuje — ale dają gotową, sprawdzalną listę.

Obie normy zaktualizowano z datą wydania 11/2021. Według DGUV — niemieckiego ustawowego ubezpieczenia wypadkowego — względem wydań z 2009 r. nie usunięto żadnego materiału, dodano maseczki medyczne i chusteczki do oczyszczania nieuszkodzonej skóry oraz zwiększono liczbę plastrów. Tabela podaje skład według zestawienia DGUV (stan: luty 2022 r.).

Element wyposażenia	DIN 13157 (mała)	DIN 13169 (duża)
Przylepiec 500 cm × 2,5 cm, na szpuli z osłoną	1	2
Plaster z opatrunkiem 10 cm × 6 cm	12	24
Plaster na opuszkę palca 5 cm × 4 cm	6	12
Plaster na palec 12 cm × 2 cm	6	12
Plaster 7,2 cm × 1,9 cm	6	12
Plaster 7,2 cm × 2,5 cm	12	24
Opatrunek indywidualny DIN 13151 — mały (K)	1	2
Opatrunek indywidualny DIN 13151 — średni (M)	3	6
Opatrunek indywidualny DIN 13151 — duży (G)	1	2
Chusta opatrunkowa DIN 13152 — A, 60 cm × 80 cm	1	2
Opaska podtrzymująca DIN 61634 — FB 6	2	4
Opaska podtrzymująca DIN 61634 — FB 8	2	4
Koc ratunkowy, co najmniej 210 cm × 160 cm	1	2
Kompres 10 cm × 10 cm	6	12
Kompres na oko	2	4
Kompres chłodzący natychmiastowy, co najmniej 200 cm²	1	2
Chusta trójkątna DIN 13168 — D	2	4
Nożyczki DIN 58279 — B 190	1	1
Rękawice medyczne jednorazowe	4	8
Worek foliowy	2	4
Chusta z włókniny	5	10
Chusteczka do oczyszczania nieuszkodzonej skóry	4	8
Maseczka medyczna, co najmniej typ I wg DIN EN 14683	2	4
Broszura lub instrukcja pierwszej pomocy	1	1
Spis zawartości	1	1

Na co zwrócić uwagę przy zakupie:

Wydanie normy. Opis „DIN 13157” bez roku może oznaczać skład z 2009 r. — bez maseczek, chusteczek i z mniejszą liczbą plastrów. Aktualne wydanie to DIN 13157:2021-11.
Zakres normy. Lista DIN nie obejmuje środka do dezynfekcji, płynu do płukania oczu ani opatrunków hydrożelowych. Jeżeli zagrożenia w zakładzie tego wymagają, apteczkę trzeba uzupełnić — po uzgodnieniu z lekarzem.
Norma samochodowa. DIN 13164:2022-02 (Verbandkasten B) opisuje apteczkę do pojazdów i ma mniejszy skład — nie jest odpowiednikiem apteczki zakładowej.

W kategorii apteczki i pierwsza pomoc znajdziesz apteczki z wyposażeniem opisanym przez producenta według DIN 13157 i DIN 13164, wkłady uzupełniające, a także płyny do płukania oczu, opatrunki i dozowniki plastrów.

Czy w apteczce zakładowej mogą być leki?

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że w apteczce nie należy przechowywać leków — w tym tabletek przeciwbólowych, kropli żołądkowych i kropli nasercowych. Leków nie przewidują też normy DIN 13157 i DIN 13169: ich lista obejmuje wyłącznie materiały opatrunkowe, środki ochrony ratownika i akcesoria.

Ta sama ulotka PIP wymienia inne rzeczy, których w apteczce być nie powinno:

niejałowe środki opatrunkowe, np. lignina i wata;
środki przeterminowane;
ostre noże, skalpele, igły;
narzędzia i sprzęt wymagający wykształcenia medycznego.

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP nie wypowiada się o lekach wprost — mówi o „środkach do udzielania pierwszej pomocy”. Stanowisko PIP jest zaleceniem, ale spójnym z celem apteczki: ma służyć doraźnej pomocy do czasu przyjazdu służb, a nie leczeniu.

Ile apteczek powinno być w zakładzie pracy?

Polskie przepisy nie podają liczby apteczek na liczbę pracowników ani maksymalnej odległości od stanowiska. Wymagają apteczek „w poszczególnych wydziałach (oddziałach)” oraz ustalenia ich ilości i usytuowania w porozumieniu z lekarzem, z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia zagrożeń (§ 44 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP).

Krążące w poradnikach reguły typu „jedna apteczka na 50 osób” nie pochodzą z polskiego prawa. Liczbowe wytyczne zawierają natomiast niemieckie reguły ubezpieczenia wypadkowego — można potraktować je pomocniczo jako punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem.

Rodzaj zakładu (wg DGUV)	Liczba ubezpieczonych	Mała apteczka (DIN 13157)	Duża apteczka (DIN 13169)
Administracja i handel	1–50	1	—
Administracja i handel	51–300	—	1
Administracja i handel	od 301	—	2, a na każde kolejne 300 osób dodatkowo 1
Produkcja, przetwórstwo i zakłady porównywalne	1–20	1	—
Produkcja, przetwórstwo i zakłady porównywalne	21–100	—	1
Produkcja, przetwórstwo i zakłady porównywalne	od 101	—	2, a na każde kolejne 100 osób dodatkowo 1
Budowy i miejsca pracy o podobnym charakterze	1–10	1	—
Budowy i miejsca pracy o podobnym charakterze	11–50	—	1
Budowy i miejsca pracy o podobnym charakterze	od 50	—	2, a na każde kolejne 50 osób dodatkowo 1

Według DGUV dwie małe apteczki zastępują jedną dużą. Tabela nie jest w Polsce wiążąca, a liczba pracowników nie jest jedynym kryterium: apteczka ma być w każdym wydziale i w miejscu łatwo dostępnym (§ 44 ust. 1 pkt 2 i ust. 5).

Dla budów PIP podaje własną wskazówkę: co najmniej jeden punkt pierwszej pomocy na każdej budowie oraz dodatkowe apteczki na odcinkach robót, na których pracuje powyżej 10 pracowników.

Kto obsługuje apteczkę i co trzeba przy niej wywiesić?

Obsługę punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie powierza się wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy (§ 44 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Przy apteczkach, w widocznych miejscach, wywiesza się instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy tych pracowników (§ 44 ust. 4).

Trzy konsekwencje dla organizacji pracy:

Każda zmiana. Wyznaczona, przeszkolona osoba musi być na każdej zmianie — także nocnej i weekendowej. Liczba wyznaczonych pracowników, ich szkolenie i wyposażenie mają uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń (art. 209¹ § 3 Kodeksu pracy). Przywołane przepisy nie określają programu ani częstotliwości tego szkolenia.
Informacja dla załogi. Pracodawca przekazuje pracownikom informacje o osobach wyznaczonych do pierwszej pomocy: imię i nazwisko, miejsce wykonywania pracy, numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej (art. 207¹ Kodeksu pracy). Nowym pracownikom przekazuje się ją w ramach onboardingu BHP.
Konsultacja. Wyznaczanie pracowników do udzielania pierwszej pomocy pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami (art. 237^11a § 1 pkt 3 Kodeksu pracy).

Sam pracodawca może pełnić rolę osoby wyznaczonej tylko wtedy, gdy zatrudnia wyłącznie pracowników młodocianych lub niepełnosprawnych (art. 209¹ § 4). Zasady udzielania pierwszej pomocy są też obowiązkowym tematem instruktażu ogólnego każdego nowego pracownika — o czym piszemy w poradniku o szkoleniach BHP.

Jak oznakować apteczkę i gdzie ją umieścić?

Punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polską Normą, i łatwo dostępne (§ 44 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Normą określającą znaki bezpieczeństwa jest PN-EN ISO 7010, a właściwy znak to „Pierwsza pomoc medyczna”.

Według wytycznych CNBOP-PIB dotyczących stosowania znaków zgodnych z PN-EN ISO 7010 znak „Pierwsza pomoc medyczna” wskazuje miejsce, w którym znajduje się sprzęt lub pomieszczenie pierwszej pomocy. Oznakowania wymaga miejsce usytuowania każdej apteczki. Kształty, barwy i zasady doboru wielkości znaków opisujemy na stronie normy ISO 7010 — znaki bezpieczeństwa.

Wymóg łatwego dostępu PIP opisuje w swojej ulotce tak: apteczki i punkty pierwszej pomocy umieszcza się w miejscach ogólnodostępnych, ze swobodnym dostępem.

Jak często kontrolować zawartość apteczki?

Przepisy nie określają częstotliwości przeglądów apteczki. Państwowa Inspekcja Pracy zaleca — w ulotce dla budownictwa — określenie zawartości i kontrolowanie jej co 3 miesiące, w porozumieniu z lekarzem i służbą BHP. Podstawą kontroli jest spis wyposażenia umieszczony w apteczce.

Obowiązek utrzymania apteczki w gotowości wynika z samego § 44 ust. 1: system pierwszej pomocy ma być „sprawnie funkcjonujący”. Apteczka z brakami albo z przeterminowanymi opatrunkami tego warunku nie spełnia. Podczas przeglądu sprawdza się:

kompletność względem spisu wyposażenia — po każdym użyciu i okresowo;
daty ważności wyrobów jałowych, płynów do płukania oczu i środków dezynfekcyjnych;
stan opakowań — jałowe opatrunki z naruszonym opakowaniem wymienia się;
oznakowanie CE wyrobów dokładanych do apteczki;
aktualność instrukcji i wykazu osób wyznaczonych, czytelność znaku i swobodny dostęp.

Przegląd warto przypisać konkretnej osobie i odnotowywać jego datę. Wpis do karty kontroli nie jest wymagany przepisem, ale pozwala wykazać, że system działa — także podczas kontroli, o której piszemy w poradniku jak przygotować się do kontroli PIP. Po każdym zdarzeniu apteczkę uzupełnia się według spisu; czynności po samym zdarzeniu opisujemy w poradniku wypadek przy pracy — procedura krok po kroku.

Czy apteczka jest obowiązkowa w samochodzie służbowym?

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów (t.j. Dz.U. 2024 poz. 502, ze zm.) wymaga apteczki doraźnej pomocy w autobusie (§ 18 ust. 1 pkt 5), taksówce (§ 24 ust. 1 pkt 6), samochodzie ciężarowym przewożącym osoby poza kabiną kierowcy (§ 40 ust. 2 pkt 6) oraz pojeździe do nauki jazdy i egzaminowania (§ 43 ust. 1 pkt 7). Dla pozostałych pojazdów samochodowych § 11 wymienia gaśnicę, ale nie apteczkę.

Brak wymogu w przepisach o ruchu drogowym nie zamyka sprawy po stronie BHP. Pracownik w trasie — kierowca, serwisant, handlowiec — nadal jest objęty obowiązkiem zapewnienia środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy, dostosowanych do rodzaju działalności i zagrożeń (art. 209¹ § 1 i 2 Kodeksu pracy). O tym, czy pojazd służbowy wyposażyć w apteczkę, rozstrzyga więc ocena ryzyka i uzgodnienie z lekarzem.

Rozporządzenie nie określa składu „apteczki doraźnej pomocy”. Pomocniczo: reguły DGUV dopuszczają, by przy pracy w terenie — zwłaszcza w wozach warsztatowych i pojazdach interwencyjnych — rolę małej apteczki pełniła apteczka samochodowa według DIN 13164. Wyposażenie kierowców omawiamy w artykule o BHP w firmie transportowej i logistycznej.

Checklista: apteczka w zakładzie pracy

Lista obejmuje wymagania z § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP i art. 209¹ Kodeksu pracy oraz zalecenia PIP. Przy każdym punkcie zaznaczono jego rangę.

Apteczka w każdym wydziale (oddziale) zakładu — przepis.
Ilość, usytuowanie i wyposażenie apteczek uzgodnione z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną — przepis; warto mieć to uzgodnienie na piśmie.
Punkt pierwszej pomocy w wydziałach o dużym ryzyku wypadku lub z substancjami o ostrym działaniu toksycznym — przepis.
Wyznaczeni i przeszkoleni pracownicy na każdej zmianie — przepis.
Instrukcja udzielania pierwszej pomocy i wykaz wyznaczonych pracowników wywieszone przy apteczce — przepis.
Oznakowanie zgodne z Polską Normą i łatwy dostęp — przepis.
Wyroby z oznakowaniem CE, spis wyposażenia, brak leków, niejałowych opatrunków i środków przeterminowanych — zalecenie PIP.
Przegląd zawartości co 3 miesiące i po każdym użyciu — zalecenie PIP (częstotliwość) i dobra praktyka.
Uzupełnienia wynikające z zagrożeń (np. płyn do płukania oczu, opatrunki na oparzenia) oraz apteczki w pojazdach służbowych — decyzja z oceny ryzyka.

Podstawa prawna i źródła

Najczęstsze pytania

Czy apteczka jest wymagana w małym biurze zatrudniającym kilka osób?

Tak. Paragraf 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP i art. 209¹ Kodeksu pracy nie uzależniają obowiązku od liczby pracowników. Skala ma wpływ na zakres: działania dostosowuje się do rodzaju działalności, liczby zatrudnionych i poziomu zagrożeń. Także w małym biurze potrzebne są więc: apteczka, wyznaczona przeszkolona osoba, instrukcja i wykaz przy apteczce oraz oznakowanie.

Czy pracodawca musi zapewnić apteczkę pracownikowi zdalnemu?

Nie. Zgodnie z art. 67³¹ § 1 Kodeksu pracy przy pracy zdalnej pracodawca realizuje obowiązki z działu dziesiątego z wyłączeniem m.in. art. 209¹, czyli przepisu o środkach do udzielania pierwszej pomocy i wyznaczaniu pracowników. Wyłączenie dotyczy czasu wykonywania pracy zdalnej — w dni pracy w siedzibie firmy pracownik korzysta z zakładowego systemu pierwszej pomocy.

Czy defibrylator AED jest w firmie obowiązkowy?

Paragraf 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP nie wymienia defibrylatora. Wyposażenie punktów pierwszej pomocy i apteczek zależy od rodzajów i nasilenia zagrożeń oraz uzgodnień z lekarzem. PIP podaje defibrylator jako przykład dodatkowego sprzętu punktu pierwszej pomocy na budowie, a DGUV wskazuje, że AED może być potrzebny w zależności od wyniku oceny zagrożeń.

Kto płaci za apteczkę i jej uzupełnianie?

Pracodawca. Zapewnienie środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy jest jego obowiązkiem z art. 209¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, a koszty działań podejmowanych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w żaden sposób nie mogą obciążać pracowników (art. 207 § 2¹). Dotyczy to zarówno zakupu apteczki, jak i wymiany zużytych lub przeterminowanych materiałów.

Czy płyn do płukania oczu musi być w każdej apteczce?

Przepisy tego nie wymagają, a lista DIN 13157 go nie zawiera — obejmuje jedynie kompresy na oko. O płukankach decydują zagrożenia: pyły, odpryski, substancje drażniące i żrące. PIP umieszcza zestaw do płukania oka w rekomendowanym wyposażeniu apteczki na budowie. Tam, gdzie pracuje się z chemikaliami, wyposażenie ustala się z lekarzem na podstawie kart charakterystyki i oceny ryzyka.

Czy apteczkę samochodową można stosować jako zakładową?

Polskie przepisy nie zabraniają tego ani nie nakazują — liczy się wyposażenie uzgodnione z lekarzem. Trzeba jednak wiedzieć, że apteczka według DIN 13164:2022-02 ma mniejszy skład niż mała apteczka zakładowa DIN 13157: m.in. 4 zamiast 12 plastrów z opatrunkiem 10 × 6 cm i brak kompresów na oko oraz kompresu chłodzącego. DGUV dopuszcza ją jako małą apteczkę przy pracy w terenie.

Podsumowanie

Apteczka pierwszej pomocy w pracy jest wymagana w każdym zakładzie, ale przepisy nie dyktują jej składu ani liczby — ustala się je z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną, na podstawie zagrożeń. Twarde wymagania § 44 to: apteczki w wydziałach, przeszkoleni pracownicy na każdej zmianie, instrukcja i wykaz przy apteczce, oznakowanie i łatwy dostęp. DIN 13157 i DIN 13169 są dobrowolnym wzorcem składu; PIP zaleca wyroby z CE, spis wyposażenia i brak leków.

Apteczki zakładowe i samochodowe, wkłady uzupełniające oraz środki do płukania oczu znajdziesz w kategorii apteczki i pierwsza pomoc; wyposażenie dla kilku lokalizacji lub wydziałów wycenimy w 24 h przez formularz wyceny dla firm. Rejestr pracowników i stanowisk, wydania środków ochrony, terminy i przypomnienia poprowadzisz w SafeDesk.pl, skąd wyślesz też zapytanie o wycenę.

Apteczka pierwszej pomocy w zakładzie pracy — wymagania prawne, zawartość i oznakowanie